reserveren

WITTE KERK
Heerenweg 32, 1851KS Heiloo

reserveren

Nieuwe Huys Concerten

In de Doopsgezinde Vermaning,
Westzijde 80, Zaandam

Dans is van alle tijden en componisten hebben zich er altijd door laten inspireren. Hongerig naar nieuwe wegen en uitdrukkingsvormen haalden de componisten tussen de twee wereldoorlogen hun inspiratie uit de blues en de charleston. Deze avond opwindend werk uit die tijd en ook muziek van nu. Zoals Guus Janssens meesterwerk Klotz – met de meester zelf op hihat.

Wat de dansen sarabande en de gigue voor Johann Sebastian Bach waren, en de polonaise en de mazurka voor Frédéric Chopin waren, dat waren de blues en de charleston voor de componisten van de periode tussen de twee wereldoorlogen. De intrede in Europa van de Amerikaanse jazz- en dansmuziek betekende voor de jonge componisten een waar geschenk. Jazz brak radicaal met de traditionele, ouderwetse levensstijl van de negentiende eeuw en paste wonderwel bij de uitbundige levensverwachting na al het leed van de oorlogsjaren. De jazzkoorts breidde zich binnen enkele jaren over geheel Europa uit.

Mátyás Seiber, Erwin Schulhoff, Stefan Wolpe, Johnny Carisi , Guus Janssen

reserveren

ASKO  | SCHOENBERG

Muziek  Joey Roukens
Libretto Carel Alphenaar
Dirigent: Bas Wiegers
Zangers: Martijn Cornet, Marijje van Straalen, Machteld Vennevertloo,
Wiebe-Pier Cnossen, Jean – Léon Klostermann

Speellijst

 
Theater aan het Spui Den Haag  14.30

Igor Stravinsky: Ave Maria, Pater Noster, Credo voor koor a capella
Igor Stravinsky: Dumbarton Oaks (arr. 2 piano’s)
Igor Stravinsky: Psalmensymfonie (arr. Sjostakovitsj voor 2 piano’s)
Het Pianoduo: Gerard Bouwhuis en Cees van Zeeland
Toonkunstkoor Amsterdam o.l.v. Boudewijn Jansen

Nadere informatie volgt:

Dit jaar op zaterdag, zondag en maandag (2e paasdag)

Cornelis de Bondt  Die Wahre Art

Rauschenberg – Erased De Kooning Drawing  [1953]

Afscheid

Op 24 januari aanstaande zal mijn laatste werk Das Lebewohl in première gaan in een concert van de Radio Kamer Filharmonie. Naast deze compositie staat ook een ouder werk gepland, het pianoconcert Die Wahre Art dat ik voor Gerard Bouwhuis heb geschreven, en verder de Symfonie in D [Wq. 183, nr. 1] van C.Ph.E. Bach en Weberns Symfonie opus 21.

Met Das Lebewohl sluit ik een periode af van 33 jaar componeren en rondstruinen in de bloeiende tuin van de Nederlandse nieuwe muziek. In het onderhoud aan deze tuin is door de huidige, inmiddels demissionaire regering met grote voortvarendheid het mes gezet, waarbij opvalt dat dit met buitengewoon weinig kennis van zaken gebeurt, en met een totaal gebrek aan liefde en betrokkenheid. Over die ondeskundigheid en het volkomen ontbreken van een inhoudelijke visie heb ik al menigmaal in diverse artikelen geschreven; dit ga ik hier niet herhalen. Wel wil ik nogmaals benadrukken dat het afbraakproces veel groter is dan de dadendrang van dit kabinet, het proces is al vele jaren eerder ingezet.

De uitvoering van Das Lebewohl zal een dubbel afscheid behelzen, niet alleen mijn persoonlijke afscheid van de huidige hedendaagse muziekpraktijk, maar ook van het orkest dat het stuk gaat spelen. Tenzij de nieuw te vormen regering de plannen wijzigt, maar niets wijst daarop, zal de Radio Kamer Filharmonie komend jaar worden opgeheven.

Wat mijn persoonlijke afscheid betreft, ik heb hier lang over nagedacht, niet alleen over puur persoonlijke aspecten, maar ook over de positie van het componeren, de hedendaagse muziekpraktijk en meer in het algemeen: kunst, onderwijs en wetenschap. Uiteindelijk kan ik er niet omheen om terug te keren tot een blanke, lege ruimte. Niet omdat ik zelf leeg zou zijn, maar omdat de ruimte waar ik mij in moet gaan bewegen dat moet zijn. Daarom heb ik besloten al mijn werk terug te trekken, uit de catalogus van Donemus te halen en zoveel als mogelijk uit de publieke ruimte te verwijderen. Het is onontkoombaar.

De Afbraak

Het is voor mij ook het enige antwoord dat je als kunstenaar kunt geven op het rancuneuze, onzinnige en liefdeloze beleid van bewindspersonen, politici, beleidsambtenaren en, in hun voetspoor, de beleidsmakers in het muzikale domein – en ik bedoel ze allemaal, zonder uitzondering. Maar het gaat ook verder, veel verder. Hoewel de afbraak zondermeer een kwaadaardige en stupide kant heeft – de spagaat waarin kunstenaars gedwongen worden is zonneklaar: aan een kant een verhandelbaar orgasme op bestelling leveren, maar tegelijkertijd wel de “eigen broek ophouden” – is er ook een grote lijn waarneembaar, die voor mij duidt op het verval van de waarden van het 19^de eeuwse Bildungsideaal. Dit verval hoeft niet per se negatief geduid te worden, het kan ook gezien worden als een onvermijdelijke, organische ontwikkeling in ons denken en handelen. Dit maakt het kortzichtige beleid des te betreurenswaardiger, omdat er veel op het spel staat, niet alleen de kunst als zodanig, maar vooral onze samenleving als geheel, want als wij ons uitsluitend door onze behaagzieke impulsen laten regeren, hoe zullen wij ooit in staat zijn onze grote problemen en vraagstukken op een zinvolle wijze vorm te geven? Het verval is ongetwijfeld een thema voor de filosofische wetenschap, de vorige eeuw ligt bezaaid met relevante teksten, maar het is juist ook aan de kunst om er een antwoord op te geven, om niet alleen een discursief antwoord te hebben, maar vooral ook een nieuwe praxis te ontwikkelen.

Ik zal mij richten op de muziekpraktijk, want dat is mijn vak. Voor mij is duidelijk dat de discussie over honderd miljoen erbij of eraf een vruchteloze exercitie is, zeker zolang volledig voorbij gegaan wordt aan wat wezenlijk is voor de kunst: het onophoudelijk zoeken naar nieuwe vormen om het onzegbare uit te drukken. Onophoudelijk, omdat het onzegbare een organisch, want humaan, veranderend en zich ontwikkelend proces behelst. De relatie met het marktdenken staat haaks op dit zoeken naar nieuwe vormen, want de vormen die daar gevonden worden (of misschien zelfs ontworpen) zijn gestoeld op de principes van die markt; de artistiek-inhoudelijke principes zijn daaraan ondergeschikt gemaakt. En laten wij wel wezen, het grootste deel van wat zich schaart onder de vlag van de kunst is primair geïnteresseerd in het creëren van entertainment. Is daar iets mis mee? Nee, daar is niets mis mee. Maar noem het geen kunst, noem het wat het is: vermaak. De discussie over hoge en lage kunst kan hiermee naar de prullenbak worden verwezen, er is alleen ware kunst. Het meeste van wat zich onder de noemer kunst presenteert valt daar niet onder.

Vermaak

Kan kunst dan niet vermakelijk zijn? Ja, dat kan wel. Maar niet zonder het vermaken zelf tot onderwerp te maken. Heel goed viool kunnen spelen, en voor de zoveelste keer Le quattro stagioni van Vivaldi spelen, kan zeer vermakelijk zijn, maar is vanuit het wezen van de muziekpraktijk, vanuit het wezen van de kunst, niet meer dan het conserveren van een bestaand deel van die praktijk. Het stelt daarbij echter niet het conserveringsprincipe zelf aan de orde en volgt alleen maar haar eigen impulsieve, en daarmee naïeve drijfveren. De ramenlapper die de ramen van het Rijksmuseum onderhoudt helpt ook mee aan de conservering van de Nachtwacht, maar daarmee is hij nog geen kunstenaar.

In de beeldende kunst staat het principe van restauratie al een tijd lang grondig ter discussie. Wat mag je doen en wat moet je laten om een schilderij of beeldhouwwerk goed te conserveren? Wat is ‘goed’ en is het überhaupt mogelijk en zelfs wenselijk? Is het voortdurende proces van verval, de continu in de tijd veranderende structuur van verf, doek, hout en steen niet juist een wezenlijk onderdeel van het kunstwerk? Is de idee dat de Nachtwacht die nu weer te zien is in het Rijksmuseum in principe hetzelfde schilderij is (los van de onontkoombare materiële verschillen die het gevolg zijn van de tand des tijds) als welke Rembrandt gemaakt heeft, niet eigenlijk vooral een romantisch-idealistisch idee, en in hoeverre is dit idee nog zinvol?

Deze discussie wordt in de muziekwereld niet op dezelfde schaal gevoerd. Onlangs was ik aanwezig bij een uitvoering van Berio’s Sinfonia, inderdaad een schitterend meesterwerk, in een mooie uitvoering op een Haags festival, door studenten van het Koninklijk Conservatorium en Codarts. Tijdens de uitvoering liep de halve zaal leeg. Drommen mensen, die kennelijk niet ‘vermaakt’ werden liepen de zaal uit, op zoek naar ander, beter vertier. Meteen nadat de laatste noten van het stuk geklonken hadden en de musici door het resterende publiek waren bedankt met een warm applaus, denderde een Afrikaanse slagwerkgroep de zaal binnen om Berio’s noten die zich nog in mijn hoofd aan het zetten waren aan gort te spelen. Alles onder het mom van ‘een nieuw – liefst jong – publiek voor de nieuwe muziek aan te boren’. Wat een gruwelijk misverstand. Het toevoegen van ‘aangenaam vermaak’ ten einde de ‘moeilijke’ muziek te redden, zogenaamd zoeken naar nieuwe vormen van muziekpraktijk – het is voorbij iedere vorm van goede smaak en authentieke expressie. Het is de weg die de kunstbobo’s al langer voorstaan, en nu kennelijk ook de weg die de instellingen van het kunstonderwijs gaan volgen, al dan niet noodgedwongen. Ik zie het met verbijstering aan.

De grote bulk van muziekinstellingen, orkesten, operahuizen en festivals, zijn niet geïnteresseerd in de eerder genoemde vraagstelling; alleen op kleine schaal, binnen gespecialiseerde ensembles en onderzoeks-instellingen, en natuurlijk onder een aantal componisten, wordt deze vraag aan de orde gesteld. Niet eens in de eerste plaats discursief, hoewel dat natuurlijk ook gebeurt, maar vooral in de praktijk van het musiceren. Vanaf grofweg de jaren zeventig is de muziek van Bach c.s. opnieuw uitgevonden. Vanuit de premisse dat de 18^de eeuwse muziekpraktijk ‘gerestaureerd’ werd, dat Bach gespeeld moest worden ‘zoals hij – pardon Hij – het bedoeld had’. Naar mijn idee een volslagen misverstand, maar misverstanden kunnen buitengewoon productief zijn (denk aan de uitvinding van de opera, het Middeleeuwse systeem van de modi, de penicilline, en talloze andere uitvindingen op technisch gebied). De ‘historische uitvoeringspraktijk’ zoals de nieuwe muziekpraktijk voor oude muziek genoemd wordt, is voor mij een typisch laat-twintigste eeuwse expressie, die meer zegt over onze tijd dan over alle componisten en werken van de 18^de eeuw bij elkaar. Haar ‘geldigheid’, waarom het ‘ware kunst’ betreft, anders dan de concerten van de dertien-in-een-dozijn-Vivaldi-spuwers, wordt ontleend aan de intentie de muziek opnieuw uit te vinden en te scheppen of her-scheppen. Niet het vermaak of het aangename wordt beoogd, niet de makkelijke en platvloerse bevrediging van de persoonlijke smaak op zo’n groot mogelijke schaal, maar het wezen van het creatieve proces wordt aan de orde gesteld; dat wil zeggen: datgene wat ons tot mensen maakt. Dat we ons als beesten kunnen gedragen dat weten we nu wel, maar waarin onderscheiden we ons daarvan? Niet in de zoveelste klakkeloze uitvoering van eender welk meesterwerk, maar juist in de wijze waarop dit gebeurt.

Een mooi voorbeeld is Marcel Pérès, die met ondermeer zijn Ensemble Organum de muziek van Machaut en andere middeleeuwers op zo’n manier aan het uitvoeren is, dat het eigenlijk een vorm van her-componeren betreft. Het is het opnieuw uitvinden van de uitvoeringspraktijk, iets waar ze bij het Concertgebouw Orkest nog nooit van gehoord hebben. De enige zinvolle manier om werken uit het verleden uit te voeren is niet, zoals gepretendeerd wordt in de historische uitvoeringspraktijk, ze te laten klinken zoals ze ooit geklonken hebben, maar wel om ze te laten klinken zoals ze nog nooit geklonken hebben. Namelijk op een manier die ons iets vertelt over hoe wij ons verhouden tot het verleden.

Geschiedenis

Er heerst nog steeds een breed gedragen misverstand over het begrip geschiedenis, een misverstand dat wortelt in de romantisch-idealistische denkwereld waarvan wij nog steeds tot over onze oren doordesemd zijn. Het probleem is dat wij vaak de vergissing maken onze opvattingen, conserveringen en concepten vanuit het oogpunt van het geheugen te beschouwen, in plaats van ze te benaderen vanuit het concept van herinneringen. Het geheugen is een absoluut begrip, computers zijn er erg goed in. Herinneringen zijn vooral weglatingen; her-belevingen, vanuit een andere, nieuwe context. Herinneren is een vorm van vergeten. Wanneer wij instaat zijn deze ‘vergeetkunst’ ons eigen te maken, dan ontstaan er nieuwe concepten en vormen voor restauratie en conservering, maar daarmee ook voor wat ‘nieuw’ en ‘authentiek’ is.

Deze aanpak vraagt om een radicale nieuwe houding in de kunst. Vanuit een romantisch-idealistische opvatting konden wij nog optimistisch zijn – optimisme is een expressie van idealisme, het is het geloof in de maakbaarheid van alles, het geloof in de verbeelding. Dat was ook de achtergrond van het verwijt aan de machthebbers die de subsidies op de podiumkunsten met ruim een derde reduceerden, dat het een aanval was op ‘de beschaving’. De romantisch-idealistische beschaving wel te verstaan, die geworteld is in de idee van vooruitgang en ontwikkeling, waar de overheid een fundamentele rol speelt en waarbij de wetenschap, het onderwijs en de kunst een machtig instrument vormden. In ons land is, enkele decennia geleden, met het afschaffen van het ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen de afbraak van dit ideaal ingezet. Onze idealen zijn vervangen door korte-termijn denken, populistische maatregelen, het volgen en najagen van hypes en trends met een crisis als gevolg die veel verder gaat dan dalende beurskoersen en euro-perikelen. ‘Alles heeft met alles te maken’, dit typisch 19^de eeuwse motto, is losgelaten, en misschien wel onvermijdelijk; maar we hebben geen enkel idee welke prijs wij aan het betalen zijn. Dat is toch behoorlijk stom van die beroemde ‘Hollandse koopman’.

Ontmanteling

Wat mijzelf betreft is het volkomen duidelijk welke prijs er betaald gaat worden. Ik ga al mijn partituren en orkestmateriaal ontmantelen, dat wil zeggen terugtrekken uit het openbare circuit, zoals Donemus, bibliotheken en de archieven van ensembles en orkesten. De werken mogen niet meer op de conventionele wijze worden uitgevoerd. Ik denk na over een vorm die ik wil ontwikkelen waarin de werken weer opnieuw ‘uitgevonden’ kunnen worden. Dit zou dan onderdeel zijn van een nieuw uit te vinden muziekpraktijk. Het lijkt mij evident dat dit uitgangspunt tevens gevolgen zal hebben voor de concepten ‘nieuw’, ‘scheppen’ en ‘her-scheppen’, ‘authenticiteit’ en aanverwante begrippen. Het begrip ‘nieuw’ zal wellicht beter vervangen worden door ‘oorspronkelijk’, omdat het ‘nieuwe’ zich niet aan de buitenkant bevindt, maar aan de binnenkant. De muziek moet weer veroverd worden.

Rauschenberg – Erased De Kooning

Een mooi voorbeeld van het opnieuw uitvinden van kunst, in dit geval beeldende kunst, is een werk dat Robert Rauschenberg maakte op basis van een tekening van Willem de Kooning [in 1953 – mijn geboortejaar, niet toevallig uiteraard]. Rauschenberg was bezig zijn concept van het tekenen opnieuw uit te vinden door zijn eigen tekeningen ‘uit te gummen’. In een ongedateerd interview dat ik vond op internet geeft hij aan dat hij op een bepaald moment voelde dat hij om bij de kern te komen een tekening van een beroemde kunstenaar als basis moest nemen. Hij ging op ‘audiëntie’ bij De Kooning, toen een van de meest toonaangevende beeldend kunstenaars, en kreeg (volgens sommige bronnen in ruil voor een fles whiskey) een ‘drawing’ gemaakt op basis van houtskool, krijt, verf en inkt – “I’ll want it to be something I’ll miss” zei De Kooning tegen hem toen hij de tekening overhandigde. Kijk, dan gaat het ergens over.

De Man van Smarten

Met dat beeld viel alles bij mij meteen op zijn plek. In de afgelopen decennia heb ik niet alleen de stukken geschreven die ik heb geschreven, maar er zat een agenda achter: het schrijven van mijn Grote Droom, de opera De Man van Smarten. Het meeste van mijn composities waren, behalve de composities die zij waren, tevens voorstudies voor de opera.

De opera zou moeten bestaan uit een veelheid van dubbele lagen. Het uitgangspunt is een oude man van smarten die ooit door de toenmalige directeur van het Rijksmuseum, dr. Henk van Os, achter een ander schilderij is ontdekt met behulp van infraroodstraling. Dat idee, een beeld dat achter een beeld verstopt zit liet mij nooit meer los. Een man van smarten is een Jezus-figuur, meestal geschilderd en face op een houten paneel. De opera gaat niet over het ‘persoonlijke’ leven van Jezus, maar over het beeld dat wij van hem hebben. De figuur Jezus komt niet voor in de opera. Maar wel zijn vermoedelijke tweelingbroer Thomas. (De naam Thomas is gebaseerd op het Hebreeuwse woord voor tweeling: ‘Taoma’ of ‘Toama’; in het evangelie naar Johannes wordt hij Didymus genoemd, hetgeen Latijn is voor tweeling.)

De muzikale structuur bestaat ook uit twee lagen: de Bovenlaag en de Onderlaag. De Bovenlaag zou een performance-achtig ritueel moeten worden, de Onderlaag een ‘echte’ 18^de/19^de eeuwse opera met ‘een tenor die met de sopraan naar bed wil en de bas die dit tracht te voorkomen’. De Bovenlaag functioneert als een deus ex machina en bepaalt en stuurt de Onderlaag. Op zijn beurt gaat die Onderlaag geleidelijk aan de Bovenlaag beïnvloeden, zoals dat gebeurt in het scheppen: de creatie creëert ook de creator in een bepaalde mate.

De plot bestaat eveneens uit twee lagen: in het concilie van Nicea van 325 na Chr. woedde een strijd naar het wezen van de te vormen christelijke religie, over de aard van de figuur Jezus, namelijk ‘gelijk aan god’ of ‘gelijk als god’. De ‘gelijk-aan’ factie, die uiteindelijk ook won, moest ervoor zorgen dat alle verschillende verhalen over Jezus tot één officieel kerkelijk verhaal zouden worden omgevormd. Daartoe moesten zij de boeken van de Romeinse geschiedschrijver Tacitus, waarin het leven van Jezus beschreven werden, namelijk diverse delen uit de Historiae en de Anales verdonkeremanen (deze delen zijn overigens ook in werkelijkheid verdwenen). Besloten wordt om een figuur, Athanasius, een briljante deken uit de factie, terug in de tijd te sturen om via een jonge schone maagd de oude Tacitus te verleiden en zijn boeken te ontfutselen. Athanasius blijkt ondertussen de ons niet onbekende Athanasius Kircher te zijn, die behalve de toverlantaarn, een coderingsmachine en een compositiemachine ook een tijdmachine heeft ontworpen. Tacitus valt als een blok voor het meisje, maar, zoals dat nu eenmaal gebeurt in een opera, het meisje ook voor Tacitus.

Parallel aan dit verhaal loopt de liefdesgeschiedenis van Guillaume de Machaut met Peronelle d’Armentieres, zoals door Machaut beschreven in zijn omvangrijke Livre du Voir Dit. Tacitus en Machaut lopen door elkaar heen. Alles is dubbel in de opera, alles verwijst naar elkaar, en dat onderwerp raakt daarmee aan het grote project van hoe wij met de concepten ‘waarheid’, ‘oorspronkelijkheid’ een ‘schoonheid’ om moeten gaan. Als de oude, feitelijk eendimensionale concepten leeg zijn geraakt, betekenisloos zijn geworden, dan is het enige antwoord dat wij hebben het spel met verschillende posities, het denken vanuit verschillende lagen. Dit vraagt om grote helderheid bij het verslag vanuit de verschillende perspectieven, omdat die helderheid het enige is wat nu tot onze beschikking staat.

Offer

De ontmanteling van mijn werk wordt een soort omkering (om een muzikale term te gebruiken) van de Man van Smarten, of in termen van fotografie: een negatief. Het is een andere manier om de opera vorm te geven, om mijn hele oeuvre om te vormen tot dat ene ding dat ik in mijn hoofd had, alleen niet het oorspronkelijk geplande ding, maar een inversie ervan. Deze ontmanteling houdt beslist het verlies in van iets “dat ik zal missen”. Met dit element van offer raak ik direct het hart van de betekenis van de kunst, want het offer raakt volgens mij aan de essentie ervan, en dit heeft zij gemeen met religieuze beleving.

Het offer kan nooit in geld worden uitgedrukt, omdat het lichamelijk is. Met de ernst waarmee de boer de aarde bewerkt met zijn spade, en de gebruiker de groenten en wortelen schoonmaakt en prepareert voor de maaltijd, zo wordt kunst gemaakt en genoten. Net als het huilen vindt ook het lachen plaats op gesublimeerd niveau; Oliver Hardy en Hamlet zijn beiden fictie. Juist het huidige, op marketing gebaseerde beleid ten aanzien van de kunsten maakt het zo tragisch duidelijk: de vermeende mogelijkheid het offer in te kunnen ruilen voor een vorm van monetaire handel toont ons het pijnlijke misverstand. Men gaat ervan uit een offer te kunnen brengen dat is gebaseerd op virtueel bezit, en realiseert zich niet (laat staan begrijpt) dat iemand anders uiteindelijk een offer brengt. Het eigen offer kan nooit geplengd worden met het bezit van een ander.

Het romantisch-idealistisch optimisme voor de publieke zaak is een terugtrekkende beweging aan het maken. De verveelde bezoekers die het Sinfonia-concert verlieten, net als de verveelde kijkers op al die steeds meer op elkaar lijkende tv-netten, de verveelde kiezers op de verkiezingsmarkt, de vertierzoekers van Project-X en al die anderen die op zoek zijn naar instant behoeftebevrediging, hebben geen enkele voeling meer met een collectief gedeelde ruimte. De publieke zaak is dood. Niet alleen het collectief beheren van het cultureel erfgoed is daarmee op losse voeten komen te staan, ook het openbare concert. Wat ik ook aan nieuw werk zal maken, na januari zal het niet meer gebeuren in de openbare ruimte, en evenmin zal het worden aangeboden aan het zogenaamde collectieve beheer van ons muzikaal erfgoed, want dit beheer is hoe dan ook een farce. Niet alleen vanwege het achteloze schrappen van de subsidie voor het Nederlands Muziek Instituut en Donemus, maar veel meer nog omdat er geen enkele notie is dat het muzikaal erfgoed alleen functioneert in een levende muziekpraktijk; het ligt niet op een plank en je hangt het niet op aan de muur. Wat betreft het publiek, niet een volle zaal is wat mij betreft het uitgangspunt, maar een betrokken zaal. De rol van het publiek moet onderdeel worden van de uitvoeringspraktijk, en het oppervlakkige vertier dient daar verre van gehouden te worden.

Door, als antwoord op onze cultuur van de vrije markt, van het offer zelf een kunstwerk te maken wordt onze op het marktmechanisme gefundeerde cultuur onderdeel van dat kunstwerk, zoals de overgebleven zwarte gaten van de door de Taliban opgeblazen boeddhabeelden op sublieme wijze Boeddha celebreren.

Reis

Interessant in het geval Rauschenberg/De Kooning is trouwens de infrarood versie, hierop is het oorspronkelijke beeld nog te herkennen, vergelijkbaar met de infrarood versie van die oude man van smarten. De cirkel is volledig rond, maar achter de spiegel. De Man van Smarten gaat hiermee in het spiegelland belanden, waar hij misschien altijd al thuishoorde. We zullen zien, het is allemaal nieuw voor mij, en ik ben zeer benieuwd waar deze reis mij gaat brengen. Het afscheid van de Romantiek, wordt een lange ‘winterreis’, het lijkt mij dat wij dit met recht een sublieme ervaring kunnen noemen en wie weet, als wij er ons echt aan committeren, ontstaat er zelfs een beleving van schoonheid.

Den Haag, 12 oktober 2012

Infrarood versie van de Erased De Kooning

 14.30 Stamhotel Parkhotel Hierden (Veluwe)

Programma

Charles Ives Sonate nr. 2
John Cage  Six Melodies
George Antheil Sonate nr. 1

MADE IN SCANDINAVIA

MAGNUS LINDBERG
Corrente
ANDERS HILLBORG
Vaporised Tivoli
ROLF WALLIN
Boyl
KLAS TORSTENSSON
Licks & Brains II

ASKO|SCHÖNBERG
SYRÈNE SAXOFOONKWARTET
dirigent Christian Karlsen